{"id":1187,"date":"2021-03-16T08:49:57","date_gmt":"2021-03-16T08:49:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rysie.hmcloud.pl\/index.php\/2021\/03\/16\/dzikosc-zwierzat\/"},"modified":"2021-03-16T08:49:57","modified_gmt":"2021-03-16T08:49:57","slug":"dzikosc-zwierzat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rysie.org\/en\/dzikosc-zwierzat\/","title":{"rendered":"\u201eDziko\u015b\u0107\u201d zwierz\u0105t"},"content":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Od czasu do czasu pojawiaj\u0105 si\u0119 opinie, \u017ce wypuszczane na wolno\u015b\u0107 podczas naszego projektu rysie nie boj\u0105 si\u0119 ludzi i wynika to z ich urodzenia w niewoli oswojenia i faktu, \u017ce pochodz\u0105 z o\u015brodk\u00f3w hodowli. Pod\u0105\u017caj\u0105c tym tokiem my\u015blowym nale\u017ca\u0142oby przyj\u0105\u0107 \u017ce dziki, kt\u00f3re wchodz\u0105 do centr\u00f3w naszych miast te\u017c s\u0105 oswojone, bo nie boj\u0105 si\u0119 ludzi i ch\u0119tnie korzystaj\u0105 z \u0142atwych \u017ar\u00f3de\u0142 dost\u0119pnego pokarmu. Dalej nale\u017ca\u0142oby za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce skoro tak si\u0119 zachowuj\u0105, to oznacza, \u017ce pochodz\u0105 z jakich\u015b o\u015brodk\u00f3w zamkni\u0119tych.<\/p>\n

<\/p>\n

Gatunk\u00f3w zwierz\u0105t, kt\u00f3re coraz \u015bmielej wkraczaj\u0105 na tereny zabudowane pomi\u0119dzy ludzi jest znacznie wi\u0119cej, cho\u0107by lisy, kt\u00f3re lubi\u0105 zapolowa\u0107 na kury, sarny buszuj\u0105ce w przydomowych ogr\u00f3dkach, daniele, jelenie, pas\u0105ce si\u0119 na obrze\u017cach wsi i w wiejskich sadach. One te\u017c nie boj\u0105 si\u0119 ludzi, czyli, mo\u017cna powiedzie\u0107, s\u0105 oswojone. Nic bardziej b\u0142\u0119dnego. Zmieniaj\u0105cy si\u0119 zw\u0142aszcza w ostatnim czasie stosunek spo\u0142ecze\u0144stwa do zwierz\u0105t, du\u017co wi\u0119ksza tolerancja i rado\u015b\u0107 z bliskiego s\u0105siedztwa, powoduje w konsekwencji, \u017ce zwierz\u0119ta zauwa\u017caj\u0105, i\u017c cz\u0142owiek cz\u0119\u015bciej odnosi si\u0119 do nich z sympati\u0105 i zrozumieniem, a nie od razu do nich strzela. Dodatkowo tereny zurbanizowane, gdzie obowi\u0105zuje zakaz polowania, oferuj\u0105 zwierz\u0119tom schronienie i bogate \u017ar\u00f3d\u0142o jedzenia. Nikomu nie przychodzi do g\u0142owy oskar\u017canie jastrz\u0119bia go\u0142\u0119biarza o to, \u017ce si\u0119 nie boi cz\u0142owieka i przylatuje na tereny zabudowane polowa\u0107 na kury czy go\u0142\u0119bie. Wi\u0119ksze emocje wzbudzaj\u0105 polowania wilk\u00f3w w obr\u0119bie wsi na sarny, dziki czy niestety r\u00f3wnie\u017c czasami na psy, ale nikt nie m\u00f3wi, \u017ce wynika to z faktu, \u017ce s\u0105 oswojone albo \u017ce pochodz\u0105 z o\u015brodk\u00f3w zamkni\u0119tych. Nie ma takiego miejsca na naszym kontynencie, gdzie zwierz\u0119ta mog\u0142yby funkcjonowa\u0107 nie maj\u0105c styczno\u015bci z infrastruktur\u0105 i dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. Jedne odczuwaj\u0105 przed lud\u017ami wi\u0119kszy respekt, inne mniejszy i bardziej wynika to z cech osobniczych ni\u017c z\u0142ych do\u015bwiadcze\u0144. Z\u0142e do\u015bwiadczenia z cz\u0142owiekiem z regu\u0142y oznaczaj\u0105 \u015bmier\u0107, takie zwierz\u0119ta ju\u017c si\u0119 niczego nie boj\u0105.
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Ogromne znaczenie ma r\u00f3wnie\u017c biologia gatunku, spos\u00f3b zachowania w okre\u015blonych okoliczno\u015bciach. Zachowanie zwierz\u0105t zmienia si\u0119 i nie zawsze jest zgodne z wiedz\u0105 z poprzednich lat, zawart\u0105 w literaturze.
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Rysi na terenie Pomorza Zachodniego nie by\u0142o blisko 300 lat, a w tym czasie \u015bwiat si\u0119 bardzo zmieni\u0142. Zwierz\u0119ta musz\u0105, je\u015bli chc\u0105 prze\u017cy\u0107, dostosowa\u0107 si\u0119 do tych zmian. Owszem, rysie, kt\u00f3re wypuszczamy na wolno\u015b\u0107 pochodz\u0105 z o\u015brodk\u00f3w zamkni\u0119tych, ale nie jest to ich wad\u0105 a wr\u0119cz zalet\u0105, bo od najm\u0142odszych lat maj\u0105 kontakt z ludzk\u0105 infrastruktur\u0105 i nie uciekaj\u0105 w panice czuj\u0105c zapach cz\u0142owieka. U\u0142atwia im to przekraczanie autostrad, lotnisk, w\u0119z\u0142\u00f3w kolejowych i teren\u00f3w zabudowanych. Mieli\u015bmy ju\u017c takie rysie, kt\u00f3re przew\u0119drowa\u0142y ca\u0142y kraj i pokona\u0142y bez trudu obiekty, powszechnie nazywane barierami ekologicznymi. Rysie przekraczaj\u0105 ruchliwe autostrady, niekoniecznie przej\u015bciami dla zwierz\u0105t i s\u0105 w stanie pokona\u0107 du\u017ce rzeki, np. Wis\u0142\u0119. Ka\u017cdy nasz ry\u015b przed wypuszczeniem na wolno\u015b\u0107 odbywa d\u0142ug\u0105 adaptacj\u0119 i trening. W tym czasie uczymy zwierz\u0119ta, co jest naturalnym pokarmem rysia i budujemy niech\u0119\u0107 do cz\u0142owieka. O ile to pierwsze udaje si\u0119 bez wielkiego trudu z drugim bywa r\u00f3\u017cnie. R\u00f3\u017cne rysie reaguj\u0105 odmiennie, jedne skryto\u015b\u0107 i unikanie cz\u0142owieka maj\u0105 ju\u017c we krwi, inne nie wykazuj\u0105 l\u0119ku, mimo d\u0142ugotrwa\u0142ych pr\u00f3b budowania obawy przed lud\u017ami.
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 stwierdzenia, \u017ce rysie nie mog\u0105 zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do osiedli ludzkich. Tak jak te dziki, o kt\u00f3rych wspominamy na wst\u0119pie, rysie przychodz\u0105 w pobli\u017ce osiedli ludzkich, bo jest tam pokarm, sporo saren, kt\u00f3re bli\u017cej osad czuj\u0105 si\u0119 bezpiecznie. Rysie pod\u0105\u017caj\u0105 za potencjalnymi ofiarami i pokazuj\u0105 si\u0119 ludziom niejako przy okazji, a nie dlatego, \u017ce szukaj\u0105 z lud\u017ami kontaktu.
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0W ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat na wolno\u015b\u0107 wypu\u015bcili\u015bmy 52 rysie, do dzi\u015b spo\u015br\u00f3d tych wypuszczonych \u017cyje jedynie 32, pozosta\u0142e zgin\u0119\u0142y w przer\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach najwi\u0119cej na skutek chor\u00f3b (w tym szczeg\u00f3lnie) inwazji \u015bwierzbowca. W roku 2019 na wolno\u015bci by\u0142a tylko jedna kotka doros\u0142a p\u0142ciowo i to ona urodzi\u0142a i odchowa\u0142a 2 koci\u0119ta, w 2020 r\u00f3wnie\u017c urodzi\u0142a m\u0142ode, ale odchowa\u0142a tylko jednego kociaka. Niestety zarazi\u0142a si\u0119 \u015bwierzbowcem, m\u0142ody najpewniej pad\u0142, a o \u017cycie od\u0142owionej, chorej i wycie\u0144czonej Cleo, bo tak ma na imi\u0119 rysica, ca\u0142y czas walczymy. W 2020 roku do rozrodu przyst\u0105pi\u0142y opr\u00f3cz Cleo, jeszcze Nelly i R\u00f3zia. Nelly urodzi\u0142a i odchowa\u0142a dwa m\u0142ode, ale jesieni\u0105 2020 roku zachorowa\u0142a i pad\u0142a, jej koci\u0119ta na pewno r\u00f3wnie\u017c przepad\u0142y, bo by\u0142y za ma\u0142e na samodzielne \u017cycie. R\u00f3zia urodzi\u0142a i odchowa\u0142a trzy koci\u0119ta.
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Piszemy o tym, aby pokaza\u0107, \u017ce projekty reintrodukcji, w kt\u00f3rych uczestniczy kilka czy kilkana\u015bcie zwierz\u0105t nie mog\u0105 przynie\u015b\u0107 efektu przy takim procencie strat i prze\u017cywalno\u015bci koci\u0105t.
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 M\u00f3wi si\u0119, \u017ce najlepsze do reintrodukcji s\u0105 zwierz\u0119ta pozyskane z wolno\u015bci w drodze od\u0142owu z lokalnych licznych populacji. Ale nie ma takiej wolnej populacji, z kt\u00f3rej mo\u017cna by pozyska\u0107 w kr\u00f3tkim czasie 50-60 zwierz\u0105t, a nawet taka liczba jest za ma\u0142a do odtworzenia gatunku na terenie, gdzie nie wyst\u0119puje. Nowo tworzona populacja, aby przetrwa\u0142a musi by\u0107 tak d\u0142ugo zasilana, a\u017c sama zacznie przyrostem rekompensowa\u0107 straty, inaczej pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej wymrze. Zwierz\u0119ta dzikie od\u0142awiane z wolno\u015bci do przesiedlenia w inne miejsce poddane s\u0105 ogromnemu stresowi. Nie ma mo\u017cliwo\u015bci przewiezienia rysia na nowe miejsce tu\u017c po z\u0142apaniu, trzeba za\u0142atwi\u0107 bardzo wiele decyzji administracyjnych, trzeba zapewni\u0107 odpowiedni czas kwarantanny. Dzikie zwierz\u0119 musi czeka\u0107 d\u0142ugie tygodnie w zamkni\u0119ciu i w tym czasie przestaje by\u0107 dzikie. A stres obni\u017ca kondycj\u0119 i zdolno\u015b\u0107 adaptacji. Dlatego w naszym projekcie opieramy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na rysiach urodzonych w niewoli.
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Jak to zwykle bywa najwi\u0119ksze emocje budz\u0105 wydarzenia, gdy nasze uwolnione do natury rysie w pobli\u017cu osiedli ludzkich upoluj\u0105 np. kota czy kur\u0119. Mieli\u015bmy takie pojedyncze przypadki, \u017ce ry\u015b upolowa\u0142 koz\u0119 albo daniele w male\u0144kiej 15-arowej przydomowej zagrodzie posadowionej pomi\u0119dzy lasem, zatrzcinionym jeziorem i zakrzaczeniami, gdzie zabezpieczenia s\u0142u\u017c\u0105 g\u0142\u00f3wnie ludziom a zwierz\u0119ta \u017cyj\u0105 st\u0142oczone na ma\u0142ej powierzchni. Jak wiadomo, okazja czyni z\u0142odzieja. Po \u0142atw\u0105 zdobycz ka\u017cde zwierz\u0119 si\u0119ga w trudnych warunkach, gdy nie mo\u017ce upolowa\u0107 nic innego, gdy jest os\u0142abione, chore czy ranne. Pierwsza od lat surowa zima, jakiej \u017caden z naszych rysi nigdy nie widzia\u0142, by\u0142a zw\u0142aszcza dla zwierz\u0105t ekstremalnym do\u015bwiadczeniem, st\u0105d pr\u00f3by polowania w przydomowych zagrodach na koz\u0119, daniele, kury i kota. Rysica, kt\u00f3ra zabi\u0142a daniele w przydomowej zagrodzie, \u017cyje na wolno\u015bci od roku i od dawna poluje g\u0142\u00f3wnie na sarny. Do tej pory nie wchodzi\u0142a ludziom w drog\u0119, ale w sytuacji g\u0142odu podczas srogiego mrozu, walcz\u0105c o \u017cycie swoje i swojego potomstwa, szuka jedzenia w miejscach, kt\u00f3rych zwykle unika. Do zagrody z danielami znajduje \u0142atwy dost\u0119p przez zamarzni\u0119te jezioro i zabija daniele, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie na niezwykle ma\u0142ej powierzchni uciec przed drapie\u017cnikiem. Twierdzenie, \u017ce takie zachowanie wynika z oswojenia czy te\u017c urodzenia w niewoli \u015bwiadczy o zupe\u0142nym niezrozumieniu biologii gatunku. W srogie zimy by\u0142o tak zawsze, wystarczy si\u0119gn\u0105\u0107 do literatury i poczyta\u0107 o g\u0142odnych watahach wilk\u00f3w n\u0119kaj\u0105cych wsie. My, ludzie podczas wielu lat bez prawdziwej zimy, te\u017c zdo\u0142ali\u015bmy o tym zapomnie\u0107.
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Niekt\u00f3rzy zarzucaj\u0105 nam, \u017ce nie wyszkolili\u015bmy naszych rysi odpowiednio, nie nauczyli\u015bmy ich odr\u00f3\u017cniania danieli z lasu od tych, kt\u00f3re s\u0105 w prywatnej zagr\u00f3dce. Niestety pewnych prog\u00f3w przekroczy\u0107 si\u0119 nie da. Je\u017celi chcemy przywr\u00f3ci\u0107 rysie polskiej przyrodzie podobnie jak i szereg innych gatunk\u00f3w, kt\u00f3re kiedy\u015b \u017cy\u0142y na naszych ziemiach, musimy pami\u0119ta\u0107 o konsekwencjach. Naszym zadaniem jako prowadz\u0105cych projekt jest dbanie o to, aby niepo\u017c\u0105danych ofiar rysi by\u0142o jak najmniej. Po to dzia\u0142a pogotowie interwencyjne, kt\u00f3re od\u0142awia zwierz\u0119ta tworz\u0105ce problemy. Nie zawsze jednak mo\u017cna zareagowa\u0107, nie zawsze jest czas na reakcj\u0119. Niestety nie ma dymu bez ognia. Jednak powr\u00f3t rysia do polskich las\u00f3w wart jest dzia\u0142a\u0144. Problem polowania drapie\u017cnik\u00f3w na zwierz\u0119ta domowe znany jest od dawna, a w polskim systemie prawnym fakt ten znajduje odzwierciedlenie w ustawie o ochronie przyrody, kt\u00f3ra przewiduje odpowiedzialno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa za szkody spowodowane mi\u0119dzy innymi przez wilki, rysie i nied\u017awiedzie. Od zawsze by\u0142o wiadomo, \u017ce gatunki te mog\u0105 czasami polowa\u0107 na zwierz\u0119ta domowe i dlatego ustawodawca sformu\u0142owa\u0142 odpowiedni przepis. Urodzonym na wolno\u015bci drapie\u017cnikom podobnie jak reintrodukowanym przez nas rysiom mog\u0105 czasami zdarza\u0107 si\u0119 takie \u201eb\u0142\u0119dy\u201d. Je\u017celi cz\u0142owiek i ry\u015b zn\u00f3w naucz\u0105 si\u0119 \u017cy\u0107 w swoim s\u0105siedztwie, problem\u00f3w b\u0119dzie zdecydowanie mniej, bo ka\u017cda strona b\u0119dzie wiedzia\u0142a, czego si\u0119 po drugiej mo\u017ce spodziewa\u0107, ale na to trzeba czasu.<\/p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Od czasu do czasu pojawiaj\u0105 si\u0119 opinie, \u017ce wypuszczane na wolno\u015b\u0107 podczas naszego projektu rysie nie boj\u0105 si\u0119 ludzi i wynika to z ich urodzenia w niewoli oswojenia i faktu, \u017ce pochodz\u0105 z o\u015brodk\u00f3w hodowli. Pod\u0105\u017caj\u0105c tym tokiem my\u015blowym nale\u017ca\u0142oby przyj\u0105\u0107 \u017ce dziki, kt\u00f3re wchodz\u0105 do centr\u00f3w naszych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-1187","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"gutentor_comment":0,"pbg_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false},"pbg_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/rysie.org\/en\/author\/admin\/","author_img":"admin"},"pbg_comment_info":" No Comments","pbg_excerpt":"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Od czasu do czasu pojawiaj\u0105 si\u0119 opinie, \u017ce wypuszczane na wolno\u015b\u0107 podczas naszego projektu rysie nie boj\u0105 si\u0119 ludzi i wynika to z ich urodzenia w niewoli oswojenia i faktu, \u017ce pochodz\u0105 z o\u015brodk\u00f3w hodowli. Pod\u0105\u017caj\u0105c tym tokiem my\u015blowym nale\u017ca\u0142oby przyj\u0105\u0107 \u017ce dziki, kt\u00f3re wchodz\u0105 do centr\u00f3w naszych…","uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/rysie.org\/en\/author\/admin\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Od czasu do czasu pojawiaj\u0105 si\u0119 opinie, \u017ce wypuszczane na wolno\u015b\u0107 podczas naszego projektu rysie nie boj\u0105 si\u0119 ludzi i wynika to z ich urodzenia w niewoli oswojenia i faktu, \u017ce pochodz\u0105 z o\u015brodk\u00f3w hodowli. Pod\u0105\u017caj\u0105c tym tokiem my\u015blowym nale\u017ca\u0142oby przyj\u0105\u0107 \u017ce dziki, kt\u00f3re wchodz\u0105 do centr\u00f3w naszych…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1187"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1187\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}