\u00a0<\/p>\n
W trakcie projektu powsta\u0142 system zagr\u00f3d, kt\u00f3ry pos\u0142u\u017cy\u0142 do przygotowania i wypuszczenia rysi na wolno\u015b\u0107:\u00a0\u00a0<\/p>\n
- \n
- 4 zagrody dla par za\u0142o\u017cycielskich w Dzikiej Zagrodzie w Jab\u0142onowie o powierzchniach 0,15-0,20 ha,<\/li>\n
- 6 zagr\u00f3d adaptacyjnych w D\u0142usku o powierzchni 0,5 – 0,8 ha po\u0142o\u017conych wewn\u0105trz 90 ha ogrodzonych pastwisk, co uniemo\u017cliwia dost\u0119p ludzi z zewn\u0105trz
![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/d27a\/obraz1.svg\")
<\/li>\n - \u00a02 zagrody wypuszczeniowe na terenie le\u015bnym w Nadle\u015bnictwie Drawsko i Miros\u0142awiec<\/li>\n<\/ul>\n
![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/ad2b\/mapa.svg\")
<\/p>\nDo projektu w latach 2017-2022 sprowadzono 69 rysi z ogrod\u00f3w zoologicznych i o\u015brodk\u00f3w hodowli w Polsce, Niemczech, Austrii,\u00a0 Estonii i na \u0141otwie. Ma\u0142e, g\u0142\u00f3wnie edukacyjne zagrody w ca\u0142ej Europie posiadaj\u0105 nadwy\u017cki rysi, kt\u00f3re mog\u0105 zosta\u0107 u\u017cyte do reintrodukcji. Warunkiem dopuszczenia danego osobnika do projektu i wypuszczenia na wolno\u015b\u0107 by\u0142y badania genetyczne, kt\u00f3re potwierdza\u0142y przynale\u017cno\u015b\u0107 rysia do populacji ba\u0142tyckiej.<\/p>\n
Rysie przebadane genetycznie dopuszczone do projektu, po kwarantannie i aklimatyzacji, w trakcie kt\u00f3rej by\u0142y dok\u0142adnie obserwowane za pomoc\u0105 fotopu\u0142apek, kamer video i obserwacji bezpo\u015brednich podczas karmienia, kwalifikowane by\u0142y do kolejnych dzia\u0142a\u0144. Okres adaptacji by\u0142 zr\u00f3\u017cnicowany, dostosowany do zachowa\u0144 ka\u017cdego zwierz\u0119cia. W projekcie uczestniczy\u0142y rysie, kt\u00f3re wymaga\u0142y kr\u00f3tkiego 1-2 tygodniowego treningu przed wypuszczeniem, inne wymaga\u0142y pracy i d\u0142u\u017cszego przebywania w semi-naturalnym \u015brodowisku zagr\u00f3d adaptacyjnych. Instynkt \u0142owiecki kotowatych jest bardzo silny, nie istnieje zatem potrzeba uczenia rysi polowania. Rozbudzenie instynktu i wyzwolenie w\u0142a\u015bciwych zachowa\u0144 \u0142owieckich nast\u0119powa\u0142o podczas przestawiania rysi na naturalny pokarm, w trakcie podawania ca\u0142ych ofiar, g\u0142\u00f3wnie saren pochodz\u0105cych z wypadk\u00f3w drogowych. Wszystkie rysie podczas adaptacji karmione by\u0142y wy\u0142\u0105cznie mi\u0119sem swoich naturalnych ofiar. G\u0142\u00f3wnym zadaniem, kt\u00f3re wymaga\u0142o najwi\u0119cej czasu i pracy opiekun\u00f3w by\u0142o wyzwolenie u rysi strachu przed cz\u0142owiekiem i wypracowanie reakcji ucieczki oraz unikania ludzi.<\/p>\n
Rysie przeznaczone do uwolnienia by\u0142y transportowane do zagr\u00f3d wypuszczeniowych. Przez kilka dni dokarmiane by\u0142y w zamkni\u0119tych zagrodach, po czym zagrody otwierano. Dokarmianie kontynuowano do chwili, gdy ry\u015b przestawa\u0142 zjada\u0107 wyk\u0142adane mi\u0119so. Zwierz\u0119ta opuszcza\u0142y zagrody i zaczyna\u0142y samodzielnie polowa\u0107 zwykle w pierwszym tygodniu po opuszczeniu zagr\u00f3d.\u00a0<\/p>\n
Wszystkie wypuszczane na wolno\u015b\u0107 rysie nosi\u0142y obro\u017ce telemetryczne GPS\/GPRS\/VHF. Obro\u017ce zaprojektowane i wykonywane s\u0105 przez ZTP. Obro\u017ca wa\u017cy oko\u0142o 280 g, modu\u0142 GPS pracuje oko\u0142o 18 miesi\u0119cy, natomiast nadajnik VHF dzia\u0142a nawet 4 lata, co pomaga w wymianie obro\u017cy na now\u0105.<\/p>\n
Lokalizacje mierzone s\u0105 co 3 godz., a dane przesy\u0142ane s\u0105 na serwer co 12 godz. \u015aledzenie aktywno\u015bci rysi w czasie rzeczywistym jest narz\u0119dziem niezb\u0119dnym do oceny efekt\u00f3w reintrodukcji i podnoszenia bezpiecze\u0144stwa zwierz\u0105t.<\/p>\n
W latach 2019-2022 wypuszczono na wolno\u015b\u0107 69 rysi.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\n\n
\n <\/td>\n \n 2019<\/p>\n<\/td>\n
\n 2020<\/p>\n<\/td>\n
\n 2021<\/p>\n<\/td>\n
\n 2022<\/p>\n<\/td>\n
\n Suma<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Rysie wypuszczone na wolno\u015b\u0107<\/p>\n<\/td>\n
\n 26<\/p>\n<\/td>\n
\n 24<\/p>\n<\/td>\n
\n 12<\/p>\n<\/td>\n
\n \u00a07<\/p>\n<\/td>\n
\n \u00a069<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Samice<\/p>\n<\/td>\n
\n 9<\/p>\n<\/td>\n
\n 8<\/p>\n<\/td>\n
\n 9<\/p>\n<\/td>\n
\n 1<\/p>\n<\/td>\n
\n 27<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Samce<\/p>\n<\/td>\n
\n 17<\/p>\n<\/td>\n
\n 16<\/p>\n<\/td>\n
\n 3<\/p>\n<\/td>\n
\n \u00a06<\/p>\n<\/td>\n
\n 40<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Samice przyst\u0119puj\u0105ce do rozrodu<\/p>\n<\/td>\n
\n 1<\/p>\n<\/td>\n
\n 3<\/p>\n<\/td>\n
\n 6<\/p>\n<\/td>\n
\n 10<\/p>\n<\/td>\n
\n –<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Liczba urodzonych na wolno\u015bci koci\u0105t<\/p>\n<\/td>\n
\n 2<\/p>\n<\/td>\n
\n 6<\/p>\n<\/td>\n
\n 17<\/p>\n<\/td>\n
\n 25<\/p>\n<\/td>\n
\n 50<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
W naturze nadal \u017cyje 36 z 69 wypuszczonych rysi. Nie \u017cyje na pewno 11 wypuszczonych samic i 14 samc\u00f3w, 2 samice i 6 samc\u00f3w nie \u017cyje prawdopodobnie, 3 rysie (1 samica, 2 samce) wyw\u0119drowa\u0142y na teren Niemiec i Czech. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 \u015bmierci rysi jest zara\u017cenie \u015bwierzbem i wypadki komunikacyjne.<\/p>\n
W przypadku \u015bwierzbu udaje si\u0119 uratowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 zara\u017conych zwierz\u0105t. W latach 2020-2023 uda\u0142o si\u0119 od\u0142owi\u0107 z natury 16 zara\u017conych osobnik\u00f3w, z kt\u00f3rych po skutecznym wyleczeniu 7 zosta\u0142o ponownie wypuszczonych na wolno\u015b\u0107 (jeden osobnik jest w trakcie leczenia).<\/p>\n
Bior\u0105c pod uwag\u0119 ilo\u015b\u0107 urodzonych m\u0142odych, ich prze\u017cywalno\u015b\u0107 oraz rozmna\u017canie si\u0119 samic ju\u017c urodzonych na wolno\u015bci liczebno\u015b\u0107 populacji szacujemy na co najmniej 70 osobnik\u00f3w.<\/p>\n
![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/c1c3\/slajd111.jpg\")
<\/p>\nBudowa akceptacji spo\u0142ecznej dla trwa\u0142ej obecno\u015bci rysia w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Polsce.<\/p>\n
![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/4439\/_34a1284-pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/1ba8\/_34a1450-pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/09b4\/_34a1793pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/f8ac\/_jac6373pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/f4ee\/_rks0528pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/bfc1\/_rks7421pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/bb08\/20230321_100456pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/253d\/img_6163pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/4c66\/img_20220407_102817pomnmiejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/e31f\/img_20220608_122815pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/983c\/whatsapp-image-2023-03-20-at-122118-1pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/39ce\/img_20220517_115105pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/835a\/img_20220829_140901pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/www.rysie.org\/fennec\/root\/index.php\/file\/de9b\/img_20220407_112020pomniejszone.jpg\")
<\/p>\n
"},"pbg_comment_info":" No Comments","pbg_excerpt":"Z przyjemno\u015bci\u0105 informujemy, \u017ce 31.03.2023 r. po 6 latach, zako\u0144czyli\u015bmy realizacj\u0119 projektu POIS.02.04.00-00-0143\/16 \u201ePowr\u00f3t rysia do p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Polski\u201d wsp\u00f3\u0142finansowanego ze \u015brodk\u00f3w Funduszu Sp\u00f3jno\u015bci w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i \u015arodowisko 2014-2020 (umowa o dofinansowanie projektu z dnia 30.03.2017 r. nr POIS.02.04.00-00-143\/16-00 z aneksami). \u00a0 G\u0142\u00f3wnym celem projektu by\u0142a reintrodukcja rysia w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Polsce oraz zapewnienie…","uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/rysie.org\/en\/author\/admin\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Z przyjemno\u015bci\u0105 informujemy, \u017ce 31.03.2023 r. po 6 latach, zako\u0144czyli\u015bmy realizacj\u0119 projektu POIS.02.04.00-00-0143\/16 \u201ePowr\u00f3t rysia do p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Polski\u201d wsp\u00f3\u0142finansowanego ze \u015brodk\u00f3w Funduszu Sp\u00f3jno\u015bci w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i \u015arodowisko 2014-2020 (umowa o dofinansowanie projektu z dnia 30.03.2017 r. nr POIS.02.04.00-00-143\/16-00 z aneksami). \u00a0 G\u0142\u00f3wnym celem projektu by\u0142a reintrodukcja rysia w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Polsce oraz zapewnienie…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1284"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1284\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}