{"id":2614,"date":"2026-05-11T18:49:04","date_gmt":"2026-05-11T18:49:04","guid":{"rendered":"https:\/\/rysie.org\/?p=2614"},"modified":"2026-09-09T12:40:10","modified_gmt":"2026-09-09T12:40:10","slug":"droga-do-wolnosci-rok-z-zycia-rysia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rysie.org\/en\/droga-do-wolnosci-rok-z-zycia-rysia\/","title":{"rendered":"Droga do wolno\u015bci &#8211; rok z \u017cycia rysia"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Droga do wolnos\u0301ci - rok z \u017cycia rysia | Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/cLcTjsBJ4aA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W samym sercu Pomorza Zachodniego znajduje si\u0119 Dzika Zagroda w Jab\u0142onowie \u2014 miejsce, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w dzia\u0142a\u0144 na rzecz odbudowy populacji rysia w Polsce. To tutaj dzia\u0142a zesp\u00f3\u0142 Zachodniopomorskiego Towarzystwa Przyrodniczego, realizuj\u0105c program reintrodukcji tych drapie\u017cnik\u00f3w do p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci kraju.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na teren o\u015brodka trafiaj\u0105 rysie wymagaj\u0105ce opieki oraz osobniki przeznaczone do dalszej hodowli. Dob\u00f3r par odbywa si\u0119 z uwzgl\u0119dnieniem ich pochodzenia oraz r\u00f3\u017cnorodno\u015bci genetycznej. Celem jest stworzenie mo\u017cliwie stabilnej i zr\u00f3\u017cnicowanej populacji, kt\u00f3rej potomstwo b\u0119dzie mog\u0142o w przysz\u0142o\u015bci zasili\u0107 dzik\u0105 populacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To tutaj, co roku powtarza si\u0119 ten sam, wyj\u0105tkowy proces \u2013 w zagrodach na \u015bwiat przychodz\u0105 m\u0142ode rysie, kt\u00f3re po kilkunastu miesi\u0105cach przygotowa\u0144 opuszczaj\u0105 zagrody i rozpoczynaj\u0105 samodzielne \u017cycie na wolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Film pokazuje jeden rok z \u017cycia m\u0142odych rysi \u2014 od narodzin do momentu wypuszczenia. Jest fragmentem wi\u0119kszego, wieloletniego programu odbudowy populacji tego gatunku. Cykl rozwoju staramy si\u0119 odtworzy\u0107 w warunkach jak najbardziej zbli\u017conych do naturalnych, stale obserwuj\u0105c zwierz\u0119ta i dostosowuj\u0105c spos\u00f3b prowadzenia hodowli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><strong>Wiosna. Pocz\u0105tek<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na prze\u0142omie maja i czerwca przychodz\u0105 na \u015bwiat m\u0142ode rysie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze tygodnie \u017cycia sp\u0119dzaj\u0105 w specjalnie przygotowanych gniazdach stworzonych jako schronienie oraz jako miejsce wykoce\u0144. Konstrukcja gniazd nawi\u0105zuje do naturalnych kryj\u00f3wek, z kt\u00f3rych korzystaj\u0105 samice w \u015brodowisku naturalnym \u2014 s\u0105 to miejsca os\u0142oni\u0119te, spokojne i trudnodost\u0119pne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po kilku tygodniach m\u0142ode zaczynaj\u0105 opuszcza\u0107 gniazdo. Na pocz\u0105tku poruszaj\u0105 si\u0119 ostro\u017cnie i pozostaj\u0105 blisko matki. Stopniowo poznaj\u0105 najbli\u017csze otoczenie i zaczynaj\u0105 eksplorowa\u0107 teren zagrody.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym okresie bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa zabawa. W jej trakcie m\u0142ode \u0107wicz\u0105 koordynacj\u0119 ruchow\u0105, zachowania zwi\u0105zane z polowaniem i interakcjami spo\u0142ecznymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Lato. Czas nauki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W kolejnych miesi\u0105cach m\u0142ode rysie intensywnie rozwijaj\u0105 swoje umiej\u0119tno\u015bci. Doros\u0142e osobniki po\u015bwi\u0119caj\u0105 im du\u017co uwagi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lato to r\u00f3wnie\u017c moment przeprowadzania rutynowych zabieg\u00f3w weterynaryjnych. S\u0105 to jedne z nielicznych sytuacji, w kt\u00f3rych konieczna jest bezpo\u015brednia ingerencja cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podczas kr\u00f3tkiego od\u0142owu m\u0142ode s\u0105 wa\u017cone, oceniany jest ich stan zdrowia oraz potwierdzana p\u0142e\u0107. Pobierane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3bki w\u0142os\u00f3w do analiz genetycznych. Zwierz\u0119ta s\u0105 szczepione i znakowane mikrochipem, co umo\u017cliwia ich identyfikacj\u0119 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Procedury te prowadzone s\u0105 mo\u017cliwie sprawnie i w ograniczonym czasie, aby zminimalizowa\u0107 stres zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Jesie\u0144. Gotowo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jesieni\u0105 m\u0142ode rysie osi\u0105gaj\u0105 ju\u017c znaczn\u0105 samodzielno\u015b\u0107. Sprawnie poruszaj\u0105 si\u0119 po ca\u0142ym terenie zagrody i intensywnie eksploruj\u0105 otoczenie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zmienia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ich wygl\u0105d. M\u0142ode szybko rosn\u0105, a proporcje ich cia\u0142a zaczynaj\u0105 przypomina\u0107 sylwetk\u0119 doros\u0142ych rysi. Rozwijaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce ich zdolno\u015bci motoryczne i orientacja w terenie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten etap jest wa\u017cny dla utrwalania zachowa\u0144 potrzebnych w p\u00f3\u017aniejszym, samodzielnym \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Zima. Sprawdzian<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsza zima jest dla m\u0142odych rysi jednym z najtrudniejszych okres\u00f3w w \u017cyciu. W warunkach naturalnych prze\u017cywa j\u0105 jedynie po\u0142owa m\u0142odych osobnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To czas dalszego doskonalenia zdobytych umiej\u0119tno\u015bci oraz adaptacji do trudniejszych warunk\u00f3w \u015brodowiskowych \u2014 ni\u017cszych temperatur, \u015bniegu oraz zmieniaj\u0105cej si\u0119 dost\u0119pno\u015bci pokarmu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym okresie m\u0142ode rysie staj\u0105 si\u0119 wyra\u017anie bardziej niezale\u017cne, cho\u0107 nadal pozostaj\u0105 w pobli\u017cu matki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Przedwio\u015bnie. Ostatni etap przygotowa\u0144<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wraz z ko\u0144cem zimy rozpoczynaj\u0105 si\u0119 intensywne przygotowania do wypuszczenia m\u0142odych na wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Dzikiej Zagrodzie w Jab\u0142onowie przeprowadzana jest ostatnia kontrola weterynaryjna. Zwierz\u0119ta s\u0105 ponownie wa\u017cone, oceniany jest ich stan zdrowia oraz og\u00f3lna kondycja.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ka\u017cdy osobnik otrzymuje obro\u017c\u0119 telemetryczn\u0105. Dzi\u0119ki niej mo\u017cliwe jest p\u00f3\u017aniejsze monitorowanie w\u0119dr\u00f3wek, wyboru siedlisk oraz prze\u017cywalno\u015bci zwierz\u0105t ju\u017c po wypuszczeniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dzie\u0144 zero \u2014 wypuszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Moment wypuszczenia przypada zazwyczaj na koniec marca lub pocz\u0105tek kwietnia. Termin dostosowywany jest indywidualnie do kondycji zwierz\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W naturze jest to okres, w kt\u00f3rym m\u0142ode rysie stopniowo oddzielaj\u0105 si\u0119 od matki i rozpoczynaj\u0105 samodzielne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0119\u015b\u0107 osobnik\u00f3w wywo\u017cona jest we wcze\u015bniej wytypowane miejsca i wypuszczana ze specjalnych skrzy\u0144 transportowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Inne m\u0142ode opuszczaj\u0105 zagrod\u0119 samodzielnie w ramach metody \u201eborn to be free\u201d. W ogrodzeniu pozostawia si\u0119 niewielkie przej\u015bcie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu zwierz\u0119ta mog\u0105 same zdecydowa\u0107 o momencie opuszczenia zagrody. Przez pewien czas zdarza si\u0119, \u017ce wracaj\u0105 jeszcze w pobli\u017ce matki, zanim ostatecznie rozpoczn\u0105 samodzielne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od pocz\u0105tku 2019 roku w ramach projektu wypu\u015bcili\u015bmy ju\u017c 112 rysi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Pierwsze efekty<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwa\u017cniejszym dowodem na powodzenie prowadzonego przez nas projektu, s\u0105 doniesienia o kolejnych pokoleniach rysi rodz\u0105cych si\u0119 ju\u017c na wolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z takich przyk\u0142ad\u00f3w jest Enzo \u2014 syn Asi, samicy pochodz\u0105cej z projektu prowadzonego przez Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze. Urodzi\u0142 si\u0119 na wolno\u015bci w maju ubieg\u0142ego roku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jego obecno\u015b\u0107 jest potwierdzeniem, \u017ce proces odbudowy populacji rysia w zachodniej Polsce ju\u017c si\u0119 rozpocz\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powr\u00f3t tego gatunku do \u015brodowiska naturalnego jest procesem d\u0142ugotrwa\u0142ym.<br>Wymaga dalszego monitoringu, ochrony siedlisk, edukacji oraz budowania spo\u0142ecznego zrozumienia dla roli du\u017cych drapie\u017cnik\u00f3w w ekosystemach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przysz\u0142o\u015b\u0107 rysi wci\u0105\u017c w du\u017cej mierze zale\u017cy od cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">__________________________<br><br>Dzia\u0142ania realizuje Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze w ramach Projektu LIFE22-NAT-PL-LIFE LYNX PL LT DE \u201eRozszerzenie zasi\u0119gu populacji rysia w p\u00f3\u0142nocnej Polsce\u201d.<br><br>Sfinansowane ze \u015brodk\u00f3w UE. Wyra\u017cone pogl\u0105dy i opinie s\u0105 jedynie opiniami autora lub autor\u00f3w i niekoniecznie odzwierciedlaj\u0105 pogl\u0105dy i opinie Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Klimatu, \u015arodowiska i Infrastruktury (CINEA). Unia Europejska ani CINEA nie ponosz\u0105 za nie odpowiedzialno\u015bci.<br>Wsp\u00f3\u0142finansowane ze \u015brodk\u00f3w Narodowego Funduszu Ochrony \u015arodowiska i Gospodarki Wodnej i Fundacji WWF Polska.<br><br>Partnerami projektu s\u0105:<br>the West Pomeranian Nature Society<br>WWF Polska<br>Nadle\u015bnictwo Spychowo, Lasy Pa\u0144stwowe<br>Ekosistem\u0173 apsaugos centras<br>Rewilding Oder Delta<br><br><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/lifeprogramme?__cft__%5b0%5d=AZYxw0kV1OBAYjnYkOauT0szwGbh1TBlZA-DMMB-Z8xBJcJb6LJf2Dcxq6PsCL-EJzoQzXYvmC-WLlXUJ6BuRVinrSgC5Oy1te8e8qrFXpvFoEgrAjwIuXI9PW3XVuYuLJGlfQfNgPofoE0fcpoo7VyksNRJ58OwsP3TwfeXEKLXQvwci_CDT7eytPYB7AJPJMU&amp;__tn__=*NK-R\">#LIFEprogramme<\/a><br>#LIFEproject<br>#LIFEAmplifier<br><br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rysie.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/belka-projektu-Rys-4.svg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2844\" style=\"width:1074px;height:auto\"\/><\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W samym sercu Pomorza Zachodniego znajduje si\u0119 Dzika Zagroda w Jab\u0142onowie \u2014 miejsce, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w dzia\u0142a\u0144 na rzecz odbudowy populacji rysia w Polsce. To tutaj dzia\u0142a zesp\u00f3\u0142 Zachodniopomorskiego Towarzystwa Przyrodniczego, realizuj\u0105c program reintrodukcji tych drapie\u017cnik\u00f3w do p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci kraju. Na teren o\u015brodka trafiaj\u0105 rysie wymagaj\u0105ce opieki oraz osobniki przeznaczone do [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-2614","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2614","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2614"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2858,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2614\/revisions\/2858"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rysie.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}