Rozpoczynając program reintrodukcji rysi w północno-zachodniej Polsce, wiedzieliśmy, że jednym z zagrożeń dla tych kotów może być świerzb.
Znaliśmy tę chorobę i zdawaliśmy sobie sprawę, że nieleczona może prowadzić
do śmierci zwierzęcia.
Nie przypuszczaliśmy jednak, że świerzbowiec stanie się jednym z największych wyzwań dla odtwarzanej przez Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze populacji rysia.
Do tej pory świerzb rozpoznaliśmy u 26 rysi objętych monitoringiem. 20 z nich udało się uratować, jednak 6 zwierząt zmarło. Są to tylko przypadki, o których wiemy – rzeczywista liczba mogła być większa, ponieważ nie wszystkie wypuszczone rysie objęte są monitoringiem telemetrycznym.
Świerzb jest chorobą pasożytniczą wywoływaną przez mikroskopijnego roztocza Sarcoptes scabiei. Pasożyt drąży tunele w naskórku, gdzie składa jaja. Organizm reaguje silnym stanem zapalnym i wyjątkowo intensywnym świądem. Zwierzę nieustannie się drapie, wygryza sierść i uszkadza skórę, co prowadzi do rozległych ran oraz sprzyja wtórnym zakażeniom bakteryjnym i grzybiczym.
Wraz z postępem choroby ryś traci sierść, która stanowi jego naturalną izolację termiczną. Osłabione zwierzę zużywa coraz więcej energii na walkę z pasożytem
i utrzymanie odpowiedniej temperatury ciała, jednocześnie mając coraz większe trudności w polowaniu. W efekcie dochodzi do wyniszczenia organizmu, odwodnienia, wychudzenia i stopniowej utraty sił. Bez leczenia świerzb u rysi kończy się śmiercią.
W naszym projekcie, obok kolizji drogowych, świerzb okazał się jedną z najpoważniejszych przyczyn śmiertelności reintrodukowanych rysi. To pokazuje, że ochrona tego gatunku nie kończy się w chwili wypuszczenia zwierzęcia na wolność. Równie ważne są monitoring telemetryczny, szybkie wykrywanie niepokojących zmian i możliwość podjęcia interwencji, zanim będzie za późno.
Jak ryś zaraża się świerzbem?
Najczęściej źródłem zakażenia są inne dzikie ssaki, przede wszystkim lisy, szopy
i jenoty, u których świerzb występuje często. Ryś może zarazić się podczas kontaktu z zakażonym zwierzęciem, ale także w czasie polowania lub po pobycie w miejscach, w których przebywał chory osobnik. Pasożyt potrafi przez krótki czas przeżyć również poza organizmem gospodarza, dlatego do zakażenia nie zawsze musi dojść w wyniku bezpośredniego kontaktu.
Choć ryś jest wyspecjalizowanym drapieżnikiem polującym głównie na sarny, żywi się również mniejszymi ssakami, takimi jak lisy czy jenoty. Każdy kontakt z zakażoną ofiarą zwiększa ryzyko przeniesienia pasożyta. W środowisku, gdzie świerzb jest powszechny u innych gatunków, zagrożenie dla rysi znacząco wzrasta.
Archiwum Zachodniopomorskiego Towarzystwa Przyrodniczego
_________________
Działania realizuje Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze w ramach Projektu LIFE LYNX PL LT DE „Rozszerzenie zasięgu populacji rysia w północnej Polsce”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i Fundacji WWF Polska
Partnerami projektu są:
ZTP- West Pomeranian Nature Society – Dzika Zagroda
English 
Polish